Từ vườn già đến hạt cà phê Robusta giá trị cao ở Nam Ban
Vùng cà phê Nam Ban Lâm Hà đang chuyển hướng canh tác hữu cơ và chế biến honey nhằm nâng chất lượng hạt Robusta. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, hợp tác xã còn phải giải bài toán tái canh, số hóa và truy xuất…
Vùng cà phê Robusta tại xã Nam Ban Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng đang từng bước chuyển dịch sang hướng canh tác bền vững nhằm nâng cao giá trị hạt cà phê. Xã mới này có diện tích tự nhiên 117,55 km2, dân số 32.722 người, với khoảng 5.500ha chuyên canh cây cà phê, chè và dâu tằm trên nền đất feralit bazan màu mỡ.
Tại thôn Chi Lăng, Hợp tác xã Nam Ban đang quản lý khoảng 50ha cà phê với 25 thành viên tham gia. Dù phần lớn diện tích là vườn cây thực sinh trên 35 năm tuổi, năng suất vẫn duy trì ở mức khoảng 4 tấn/ha, cao hơn mức trung bình 2,5 đến 3 tấn/ha của khu vực nhờ áp dụng phương thức chăm sóc hữu cơ. Đơn vị này tận dụng khoảng 25 tấn phân hữu cơ gồm phân chuồng và vỏ quả ủ nấm Trichoderma mỗi năm, đồng thời duy trì thảm cỏ và cây che bóng. Những diện tích giảm năng suất từ năm 2020 đã được đưa vào tái canh, hiện chủ yếu sử dụng giống xanh lùn ghép cho năng suất đạt khoảng 5 tấn nhân/ha sau ba năm.
Điểm nổi bật trong mô hình là toàn bộ sản phẩm sau thu hoạch được áp dụng phương pháp chế biến honey, giữ lại lớp nhớt giàu đường để tạo hương vị đặc trưng. Quả cà phê phải đạt độ chín đỏ, thu hái và sơ chế trong ngày, kiểm soát độ ẩm khoảng 12 đến 12,5% khi phơi. Cách làm này giúp giá cà phê nhân cao hơn khoảng 30% so với mặt bằng chung và được các doanh nghiệp rang xay tại Lâm Đồng, Huế cùng Thành phố Hồ Chí Minh ưa chuộng.
Trong giai đoạn tới, Hợp tác xã đặt mục tiêu nâng sản lượng lên 250 đến 300 tấn, đồng thời thực hiện kế hoạch tái canh cuốn chiếu trong hai năm 2027 và 2028 để đạt năng suất bình quân 6 tấn/ha vào năm 2030. Các chuyên gia khuyến nghị đơn vị cần đẩy mạnh số hóa dữ liệu vùng trồng, áp dụng công nghệ để quản lý nguyên liệu và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc cũng như Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu.
Theo Tiến sĩ Trần Đình Lý, Phó hiệu trưởng Trường đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, việc phát triển ngành hàng cần chuyển từ tư duy chạy theo sản lượng sang tập trung vào giá trị và sự khác biệt.
Nguồn: Tuổi Trẻ