Từ vườn già đến hạt cà phê Robusta giá trị cao ở Nam Ban
Vùng cà phê Nam Ban Lâm Hà đang chuyển hướng canh tác hữu cơ và chế biến honey nhằm nâng chất lượng hạt Robusta. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, hợp tác xã còn phải giải bài toán tái canh, số hóa và truy xuất…
Vùng cà phê Nam Ban Lâm Hà tại tỉnh Lâm Đồng đang chuyển dịch mạnh mẽ sang canh tác bền vững nhằm nâng cao giá trị hạt Robusta. Khu vực này có diện tích khoảng 5.500ha trên nền đất bazan màu mỡ. Tại thôn Chi Lăng, Hợp tác xã Nam Ban hiện quy tụ 25 thành viên quản lý khoảng 50ha cà phê, trong đó phần lớn diện tích là cây thực sinh có tuổi đời trên 35 năm. Dù đã già cỗi, nhờ áp dụng quy trình chăm sóc hữu cơ như sử dụng khoảng 25 tấn phân chuồng và vỏ cà phê ủ nấm Trichoderma mỗi năm, nhiều vườn vẫn duy trì năng suất khoảng 4 tấn/ha, cao hơn mức trung bình 2,5 đến 3 tấn/ha của khu vực.
Từ năm 2020, những diện tích giảm năng suất đã được đưa vào tái canh bằng giống xanh lùn ghép. Giống cây này có chiều cao dưới 2m, phân cành sớm, giúp cây trồng mới sau ba năm đạt năng suất khoảng 5 nhân/ha. Để gia tăng giá trị kinh tế, toàn bộ sản phẩm thu hoạch được đưa vào chế biến theo phương pháp honey, bao gồm yellow honey và red honey. Phương pháp này giữ lại lớp nhớt giàu đường trên hạt để tạo hương vị đặc trưng, giúp giá cà phê nhân cao hơn khoảng 30% so với mặt bằng chung và được các doanh nghiệp rang xay tại Lâm Đồng, Huế cùng Thành phố Hồ Chí Minh ưa chuộng.
Dù đạt kết quả tích cực, mô hình vẫn đối mặt với thách thức trong việc đồng nhất chất lượng khi sản lượng tăng và yêu cầu kiểm soát khắt khe quá trình thu hái, phơi sấy. Hợp tác xã đặt mục tiêu nâng sản lượng lên 250 đến 300 tấn trong những năm tới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, chuyên gia khuyến nghị tiếp tục rà soát các diện tích già cỗi để tái canh cuốn chiếu trong giai đoạn 2027 đến 2028, phấn đấu nâng năng suất bình quân lên 6 tấn/ha vào năm 2030.
Bên cạnh đó, việc số hóa dữ liệu vùng trồng thông qua các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật và chuỗi khối là yêu cầu cấp thiết để quản lý nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc. Điều này cũng giúp đơn vị đáp ứng Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu, yêu cầu lưu trữ chi tiết về tọa độ và lịch sử sử dụng đất. Về dài hạn, việc phát triển du lịch canh nông kết hợp chế biến tại chỗ sẽ giúp gia tăng giá trị sản phẩm.
Nguồn: Tuổi Trẻ