Vì sao người sống chu toàn, quá trách nhiệm dễ kiệt quệ tâm thần?
Tôi thấy người sống chu toàn, quá trách nhiệm và hay lo xa dễ rơi vào căng thẳng, mất ngủ, thậm chí khởi phát các rối loạn tâm lý như lo âu, trầm cảm, vì sao? (Hồng, 43 tuổi, Ninh Bình)
Chị Hồng (43 tuổi, ở Ninh Bình) đặt câu hỏi về việc vì sao những người sống chu toàn, quá trách nhiệm và hay lo xa thường dễ rơi vào tình trạng căng thẳng, mất ngủ và khởi phát các rối loạn tâm lý như lo âu, trầm cảm.
Hệ thần kinh tự chủ có chức năng điều khiển nhịp tim, huyết áp, hô hấp, tiêu hóa và bài tiết mồ hôi. Cơ chế này tự kích hoạt khi đối diện hiểm nguy để chuẩn bị đối phó. Khi áp lực tâm lý kéo dài, phản xạ phòng vệ tái diễn liên tục dù không có nguy cơ thực tế, khiến người bệnh gặp các triệu chứng sinh lý có thật như hồi hộp, đánh trống ngực, run tay, cồn cào vùng bụng và bồn chồn.
Nhóm người sống trách nhiệm, chỉn chu và đặt tiêu chuẩn khắt khe có nguy cơ cao gặp tình trạng này. Tính cách cẩn trọng không phải bệnh lý, nhưng rắc rối nảy sinh khi lối sống chu toàn gắn liền với nỗi sợ sai sót, nhu cầu kiểm soát toàn bộ diễn biến và thái độ cự tuyệt tình huống ngoài dự tính. Họ liên tục bận tâm, dằn vặt khi kết quả chệch hướng, thậm chí thấy tội lỗi lúc nghỉ ngơi. Nỗi sợ không đạt kỳ vọng biến não bộ thành trạm gác luôn bật còi báo động, tước đoạt khả năng thư giãn.
Số liệu dịch tễ học ghi nhận tỷ lệ phụ nữ mắc rối loạn lo âu và các bất thường về hệ thần kinh tự chủ như hội chứng nhịp tim nhanh tư thế đứng cao hơn nam giới, do tổng hòa các yếu tố sinh học, nội tiết tố, tâm lý và áp lực xã hội. Lời khuyên "đừng nghĩ nhiều" từ người xung quanh không mang lại giá trị điều trị thực tế.
Bác sĩ Nguyễn Viết Chung từ Khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E tại Hà Nội cho biết phác đồ điều trị hiện nay ưu tiên áp dụng liệu pháp nhận thức - hành vi để bẻ gãy tư duy tiêu cực. Phương pháp này giúp người bệnh nhận diện suy nghĩ bất an, ngừng gán ghép biến đổi sinh lý thành tín hiệu nguy kịch, hạ thấp tiêu chuẩn khắt khe, từ đó chặn đứng vòng xoáy tiêu cực và khôi phục khả năng thả lỏng.
Nguồn: VnExpress