'Quản lý an toàn thực phẩm chuyển từ phạt sang chặn nguy cơ sớm'
Bộ Y tế đề xuất đổi mới phương thức kiểm soát thực phẩm bằng cách chủ động chặn mầm họa ngay từ đầu nguồn thay vì đợi xảy ra vi phạm mới xử phạt.
Bộ Y tế đề xuất đổi mới phương thức kiểm soát an toàn thực phẩm bằng cách chủ động ngăn chặn mầm họa từ đầu nguồn thay vì chỉ xử lý khi đã xảy ra vi phạm. Đề xuất này được Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đưa ra tại Hội nghị khoa học quốc tế Kiểm nghiệm thực phẩm 2026 diễn ra vào ngày 15/10 tại Hà Nội. Theo đại diện Bộ Y tế, phương thức quản lý mới dựa trên đánh giá nguy cơ nhằm bảo vệ sức khỏe người dân, củng cố niềm tin tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa.
Cơ quan chức năng hiện đang soạn thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi để trình Quốc hội, với điểm cốt lõi là giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm từ trang trại nuôi trồng, sơ chế, chế biến cho đến kệ hàng phân phối. Dự thảo lần đầu tiên đưa khái niệm nguy cơ theo chuẩn mực quốc tế vào điều hành thực tế. Cách tính nguy cơ dựa trên khả năng xảy ra tác hại và mức độ nghiêm trọng của hậu quả, giúp cơ quan quản lý dồn nguồn lực giám sát vào đúng các lĩnh vực trọng điểm thay vì dàn đều lực lượng thanh tra cho mọi sản phẩm và cơ sở.
Mô hình quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ đã được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia. Tại châu Âu, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu từng sử dụng phương pháp này để xử lý vấn đề nhiễm độc thủy ngân trong hải sản bằng cách phát khuyến cáo cho nhóm phụ nữ mang thai và kiểm soát tập trung vào các loài cá biển tầng trên. Tại Mỹ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm phân loại cơ sở chế biến theo mức độ rủi ro, áp dụng tần suất kiểm tra dày đặc cho các sản phẩm dễ nhiễm khuẩn như thịt nguội, phô mai mềm hay rau mầm, trong khi giãn thời gian kiểm tra đối với các nhóm ít rủi ro hơn.
Dù định hướng rõ ràng, công tác phòng ngừa từ gốc tại Việt Nam vẫn đang gặp nhiều khó khăn do vướng mắc về dữ liệu và nhân lực. Dữ liệu giám sát hiện còn phân tán, thiếu liên thông giữa các bộ ngành và nước ta chưa triển khai Nghiên cứu Tổng thể khẩu phần để thu thập dữ liệu tiêu thụ thực phẩm của người dân.
Nguồn: VnExpress